Pianola Museum

Verscholen in de Jordaan is het Pianola Museum een van de kleinste en charmantste musea van Amsterdam — volledig gewijd aan de pianola, de zelfspelende piano die rond 1900 enorm populair was. Deze instrumenten spelen zichzelf bijna, door muziek af te lezen van lange rollen geperforeerd papier.

Het museum bezit zo'n vijftig pianola's en aanverwante instrumenten (een stuk of twaalf tegelijk te zien), plus een archief van tienduizenden muziekrollen.

Wat je ziet

Een bezoek draait om een rondleiding en live demonstratie — de enthousiaste conservator brengt de instrumenten tot leven, legt uit hoe ze werken en speelt muziek van een eeuw geleden. Het archief geperforeerde rollen is enorm, en sommige stukken werden speciaal voor de pianola gecomponeerd, onmogelijk te spelen met slechts tien menselijke vingers. Regelmatige concerten variëren van Mozart tot ragtime en jazz.

Goed om te weten

Het is klein, eigenzinnig en een heerlijke ontdekking bij regen. De openingstijden zijn beperkt — vooral weekendmiddagen — dus check vooraf, en let op het concertprogramma als je de instrumenten in volle glorie wilt horen.

Het museum is gevestigd in een voormalig politiebureau: een verrassend onderkomen voor instrumenten die nauw verbonden zijn met muziek in huis. De pianola hoort bij een tijd waarin de piano zowel een muziekinstrument als een belangrijk meubelstuk in de woonkamer was. Automatisch afspelen betekende bovendien niet dat de gebruiker niets te doen had. Bij veel modellen kon je via de pedalen en bediening het tempo en de expressie beïnvloeden, en zo zelf richting geven aan de uitvoering.

Maak van je museumbezoek meteen een wandeling door de Jordaan. De nabijgelegen Westerstraat en Noordermarkt zijn fijne vertrekpunten om de buurt verder te verkennen, met cafés en zelfstandige winkels tussen de woonhuizen. Loop richting de Brouwersgracht als je zin hebt in uitzicht over het water, of volg de Prinsengracht naar de Westerkerk. Zo combineer je een heel specialistisch museum met het gewone Amsterdamse buurtleven, zonder dat je een strak programma hoeft te volgen.