Een dag in Amsterdam-Noord, pont tot pont

Noord is het Amsterdam dat toeristen overslaan en bewoners verdedigen. Deze dag doorkruist het van west naar oost met twee gratis ponten — kom aan met de ene, vertrek met de andere — en het middenstuk (zo'n 5 km) doe je te voet of op de fiets, want zo beweegt Noord zelf. Alles hieronder werkt in beide standen.

09:30 — Pont 1: Buiksloterweg. Achter Centraal vertrekken de boten om de paar minuten; de oversteek duurt er drie. Ga vooraan bij de reling staan — het drie-minuten-uitzicht over het IJ is de goedkoopste grootse ervaring van de stad.

09:45 — De toren of het filmpaleis. Je landt tussen twee iconen. De A'DAM Lookout zet je op 100 meter hoogte met de hele stadsplattegrond aan je voeten (met een schommel over de rand voor wie zijn koffie wil verdienen); het Eye Filmmuseum ernaast is het witte ruimteschip waarvan het caféterras alleen al de oversteek rechtvaardigt. Kies er één voor dit uur — Lookout voor uitzicht, Eye als het weer tegenspreekt.

11:00 — Van der Pek: het dorpshart van Noord. Loop tien minuten noordwaarts de Van der Pekbuurt in, het tuindorp uit de jaren twintig gebouwd voor werfarbeiders — lage bakstenen straten, voortuintjes, en een winkelstraat die stilletjes een van de interessantste van de stad werd. Op marktdagen vult de Pekmarkt de straat; hoe dan ook zie je hier dat Noord een plek is waar mensen vandáán komen, geen ontwikkelproject.

12:30 — Lunchen tussen de experimenten. Twintig minuten te voet (of acht op de fiets) door het veranderende landschap van Buiksloterham — zelfbouwhuizen, drijvende woningen, werkende werven — naar Café de Ceuvel: lunch op een vlonderpad tussen ge-upcyclede woonboten en moestuinbakken, de circulaire stad in het klein én smakelijk. Het hele verhaal van Noord op één bord.

14:30 — NDSM: het finaledistrict. Vervolg westwaarts naar de NDSM-werf — de kolossale voormalige scheepswerf die de creatieve vrijstaat van de stad werd. Gun het de hele middag: het STRAAT-museum vult een hangar met street art zo groot als huizen, de muurschilderingen langs de hellingen zijn gratis en monumentaal, en tref je een IJ-hallen-weekend, dan verzwelgt de grootste vlooienmarkt van Europa twee hallen. Liefhebbers van digitale kunst maken onderweg een omweg langs het NXT Museum.

17:30 — Dineren op het zand. Pllek serveert diner achter patrijspoorten aan het stadsstrand van NDSM — industrieel, warm, en recht op de zonsondergang boven het water gericht. Reserveer een raam- of strandtafel; dit is de stoel waar de hele dag naartoe bouwde.

19:30 — Pont 2: NDSM. De lange pont terug (een kwartier) is de aftiteling: de stadslichten die aangaan over het IJ, Centraal dat groeit vanuit een stipje. Vanochtend stak je over als toerist; je keert terug als iemand met meningen over Noord.

Praktisch. Ponten: gratis, geen kaartje, fietsen welkom, de hele dag. Op de fiets wint de dag omwegen (de houten dijkhuisjes van de Nieuwendammerdijk zijn de mooiste toevoeging); te voet kort je Buiksloterham in met bus 38, één halte, als de benen protesteren. Regenplan: Eye + STRAAT + NXT zijn drie overdekte ankers — Noord werkt in elk weer, het wisselt alleen van kostuum.